Toen mijn vader stierf en een generatie verschoof

Over plotseling verlies, trauma en rouw door de generaties heen

Rouw kwam niet voor het eerst mijn leven binnen.

Verlies was al langer onderdeel van ons verhaal.

Mijn moeder was er niet meer.
De ouders van mijn man overleden veel te jong.
Onze kinderen groeien op met grootouders
die ze vooral kennen uit verhalen.

En toch raakte het overlijden van mijn vader
alles opnieuw.

Ik vond hem levenloos
op de keukenvloer.

Mijn vader, 74 jaar.
Vitaal, krachtig, vol leven.
Plotseling uit ons midden gerukt.

Met zijn overlijden
verloor ik niet alleen mijn vader,
maar ook de laatste grootouder
van ons gezin.

Dat moment staat niet alleen in mijn geheugen gegrift,
maar ook in mijn lichaam.

Sommige verliezen raken niet alleen je hart,
maar je hele systeem.

Wanneer rouw ook trauma wordt

Rouw en trauma lopen soms stilletjes in elkaar over.

Niet alleen het gemis van iemand die je lief is,
maar ook de schok van hoe het gebeurde.

Het onverwachte.
Het rauwe.
Het moment waarop je werkelijkheid
in één seconde kantelt.

Ik voelde hoe de grond letterlijk onder mijn voeten wegzakte.
Alsof ik dieper en dieper omlaag tuimelde.

Mijn ademhaling verkrampt.
Mijn onderrug deed pijn.
Mijn lichaam stond continu in een staat van alertheid.

Ik moest bewust sturen
om aanwezig te blijven.
Om te ademen.
Om te aarden.
Om overeind te blijven staan.
Om te blijven wandelen.

Later ben ik me gaan verdiepen in trauma.
In hoe gebeurtenissen zich niet alleen in je hoofd,
maar vooral in je lichaam vastzetten.

Hoe je systeem blijft reageren
lang nadat het moment voorbij is.

En hoe rouw soms niet alleen verdriet is,
maar ook een diep lichamelijk weten:

dat niets meer hetzelfde is.

Systemisch bewustzijn: wat niet van mij alleen is

Naast het verdiepen in trauma
kwam ook systemisch werk in mijn leven.

Langzaam begon ik te zien
dat rouw zelden op zichzelf staat.

Dat verlies zich vaak beweegt
door families heen.

Wat je voelt,
is niet altijd alleen van jou.

Het kan ouder zijn dan je eigen leven.

Verlies door de generaties heen

Wanneer ik terugkijk in mijn familiesysteem,
zie ik een lijn van vroeg verlies.

Mijn vader verloor zijn vader
toen hij nog jong was — ongeveer zestien jaar.

Ik weet weinig over mijn opa.
Er zijn nauwelijks verhalen over hem doorgegeven.
Alsof zijn leven vooral in stilte aanwezig is gebleven.

Wat ik wel zie,
is dat mijn vader al vroeg leerde
wat verlies betekent.

En hoe je daarna doorgaat.

Misschien ook zonder woorden.

En misschien is dat waarom
er in ons gezin weinig werd gesproken
over wat pijn deed.

Niet omdat het er niet was,
maar omdat het niet geleerd was
om er ruimte voor te maken.

De moeder van mijn vader – een eerdere schok

Mijn vader verloor ook zijn eigen moeder
op een plotselinge en ingrijpende manier.

Mijn oma werd onverwacht gevonden, ook door één van haar kinderen.

Ik was zestien jaar.

Ik herinner me nog hoe die gebeurtenis
door ons gezin heen trok.

De schok.
De ontregeling.
De stilte die daarna viel.

Mijn vader sprak er weinig over.

En misschien is dat precies
hoe verlies toen werd gedragen:
sterk blijven, doorgaan, niet te veel voelen.

Later ben ik gaan begrijpen
dat wat niet wordt uitgesproken
niet verdwijnt.

Het leeft door.

In lichamen.
In relaties.
In patronen.

Een gevoel dat al veel langer meeging

Als kind droeg ik al een droefgeestig gevoel met me mee.

Wanneer ik met mijn vader bij oma op bezoek ging,
voelde ik iets wat ik toen nog niet kon plaatsen.

Een zwaarte.
Een weemoed.
Een stil verdriet.

Ook later, na veel bezoeken aan mijn vader,
bekroop me regelmatig datzelfde gevoel weer.

Alsof er iets aanwezig was
wat verder ging dan het moment zelf.

Niet iets wat werd uitgesproken,
maar wel voelbaar.

Lange tijd kon ik daar geen woorden aan geven.

Pas tijdens een opstelling
kwam deze laag werkelijk in beweging.

Ik zag daar iets wat me diep raakte:

dat het rustig was bij de doden.

Dat het er zelfs goed was.
Vredig.

Representanten deelden precies dat gevoel.

Dat beeld bracht iets in mij tot rust.

En ergens ontspande er iets in mij.

Alsof mijn systeem eindelijk mocht voelen
dat de dood niet alleen verlies is,
maar ook rust.

Dat gaf bevrijding.

Ik kon anders kijken
naar de dood van mijn vader.
En naar alles wat daarvoor al
door onze familielijn bewoog.

Soms zit heling niet in begrijpen,
maar in het diep vanbinnen voelen:

het is goed.

De laatste grootouder

Met het overlijden van mijn vader
veranderde er opnieuw iets fundamenteels.

Hij was de laatste grootouder
van ons gezin.

De ouders van mijn man
hebben onze kinderen nooit gekend.
Zij zijn veel te jong overleden.

Mijn vader was de enige
die nog die directe grootouderlijn vertegenwoordigde.

Met zijn dood
viel ook die verbinding weg.

Dat maakte het verlies dieper.

Niet alleen persoonlijk,
maar ook als moeder.

Je voelt ineens scherper
hoe generaties verschuiven.

Hoe kinderen opgroeien
met grootouders die vooral bestaan
in verhalen, beelden en herinnering.

En hoe iets wat ooit vanzelfsprekend was,
stil wordt onderbroken.

Wees worden

Met het overlijden van mijn vader
en het eerdere verlies van mijn moeder
kwam er nog een laag bij:

het wees worden.

Dat voelde onwezenlijk.

Alsof je ineens opschuift
in de ordening van het leven.

De wereld draait door,
maar jouw binnenwereld
staat stil.